نوروز عنعنه است یا یک مناسبت دینی؟

[قريب الله مطيع]

نوروز عنعنه است یا یک مناسبت دینی؟
اسلام دینی است کامل و شامل و الله متعال دین خود را قبل از رحلت رسول اکرمش صلی الله علیه وسلم کامل گرداند لذا دین اسلام نیاز به زیادت ندارد. الله متعال می فرماید: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا». المائده/3. «امروز دین تان را برایتان کامل، و نعمت خود را بر شما تکمیل نمودم، و اسلام را به عنوان دین برایتان پسندیدم».
دین طوری كامل شد كه در همه ابعادش چه در بخش عبادات و چه در بخش اعتقادات داراي هويت مشخص بوده، طرز عبادت، شيوه زندگي و برخورد شان و... را به شکل روشن بیان نموده است. حتی مسـئله جشن گرفتـن و عــيد گرفتن را براي پيروانش تعيين كرده و به ايشان دستور داده كه روزهاي جشن شان كدام و ايام عيد شان چه وقت و دركدام روز و دركدام ماه و سالي و چند بار مي باشد.
البته اسلام برای مسلمانان در سال دو عيد و در هفته يك روز (روز جمعه) را عيد تعیین نموده است. و از طرف دیگر پیروانش را از مشاركت در ايام خوشی و مناسبتهای دینی كفار منع کرده است.
وقتی دین اسلام با این وسعت و بعد نظر همه امور زندگی پیروانش را تأمین نموده است؛ پس احدی حق چون و چرا را در مقابل فیصله های آن ندارد. و باید هوای نفس خود را تابع قوانین و مقررات آن بگرداند. و بداند که تخطی از اوامر آن یا اعتراض بر امری از امور آن، اعتراض به ساحت پاک الله متعال و رسول گرامی اوست. الله متعال می فرماید: «وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا». الاحزاب/36.
«و هیچ مرد و زن مؤمنی اختیاری از خود ندارند در کاری که الله و پیغمبرش (در آن) فیصله کرده باشند (از خود نظر دهند و بر حکم ایشان اعتراض نمایند) و کسی که از الله و پیامبرش نافرمانی کند در گمراهی آشکاری گرفتار آمده است».
نوروز به کدام آیین بر می گردد؟
نوروز قبل از اینکه یک رسم تفریحی و خوشی باشد، در واقع یک رسم دینی است که قبل از اسلام، فارس قدیم آنرا با توجه به تعالیم دین زردشتی انجام می دادند، تا جایی که میان عربهای مدینه نیز سرایت نموده بود. لذا وقتی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم به مدینه تشریف آوردند، جشن نوروز را که اعراب به تقلید از فارس گرامی می داشتند، منع و مردود شمردند. طوری که از انس رضی الله عنه روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم (پس از هجرت از مکه) به مدینه تشریف آوردند واهالی مدینه دارای دو روز عید بودند [روز نوروز و مهرگان (یکی دیگر از اعیاد مجوسیان)] که در آن دو روز به بازی پرداخته و شادی می کردند، پیامبر صلی الله علیه وسلم پرسید: این دو روز چیست؟ عرض کردند: ما در زمان جاهلیت در این دو روز به بازی و شادی می پرداختیم، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الله تعالی دو روز دیگر را به جای آن دو برایتان قرار داده است که خیر و نیکی دنیا و آخرت در آن دو قرار دارد: روز عید قربان و روز عید فطر». سنن ابو داود (1134) و سنن نسایی (1556)
چنانکه مشاهده می شود رسول اکرم صلی الله علیه وسلم آن دو عید مشرکان را تأیید نکرد، و مسلمانان را به حال خودشان رها نکرد تا طبق معمول به بازی در آن دو روز بپردازند، بلکه فرمود: الله تعالی آن دو را برایتان با دو روز دیگر عوض کرده است. و تعویض چیزی با چیز دیگر اقتضا می کند که مورد دوم ترک شود، چرا که امکان جمع شدن مورد تعویضی با چیز تعویض شده وجود ندارد.
پس مردود شمردن عید نوروز از سوی پیامبر صلی الله علیه وسلم بصورت مطلق بوده است و ایشان اشارۀ نکردند که در صورت نیت افراد به برگذاری عید بر اساس تفریح ایرادی ندارد!
پس طوری که متذکر شدیم نوروز قبل از اینکه یک میله یا مناسبت تفریحی باشد، یک آیین و رسم دینی مشرکان زردشتی است که قبل از اسلام؛ فارس قدیم آنرا با توجه به تعالیم دین زردشتی انجام می دادند.
حكمت و فلسفه ممنوعيت اعياد جاهلى (نوروز و مهرگان) و تبديلى اّن براى مسلمانان:
حكمت اين است كه اگر رسول الله صلی الله عليه وسلم اّنها را بر اّن حال باقى مى گذاشت چنان در اذهان مردم, جاى گزين مى شد كه ايشان به شعار جاهليت احترام مى گذارند, خوب فكر كنيد كه تاچه اندازه اين حكمتها بزرگ و روشن است و چه منافع بسيارى در امور دينى و دنيوى براى مسلمانان در بردارد.
يكى از عالى ترين شخصيت هاى علمى شبه قاره هند, شاه ولى الله محدث دهلوى, در مورد فلسفهء تبديلى عيدين چنين مى نگارند: تبديلى اّنها فقط به اين خاطر بود كه هيچ عيدى بين مردم نبوده مگر اينكه سببش بالابردن شعاير دينى بوده است و يا موافقت به امام و رهبر مذهبى يا شبيه اّن, پس رسول الله صلى الله عليه وسلم احساس خطر كرد كه اگر به عادت قبلى خودشان اّزاد گذاشته شوند, شعاير جاهليت ارزش پيدا مى كند و يا روش گذشتگان شان ترويج مى يابد. به این ملحوظ اّن دو روز را به دو روز ديگر تبديل نمود, كه درين دو روز شعاير اّيين حنيفيت بالا رفت, و همراه با تجمل و اّرايش, ذكر الله وجود داشت, و درهايى از طاعت هم بود تا اجتماع مسلمانان تنها براى لهو و لعب بناشد, و هيچ اجتماعى ايشان خالى از اعلان كلمة الله نباشد.
از دلايل متذكره و حكمتها و فلسفه هاى تبديلى عيدين به وضوح فهميده شد كه اعياد و جشن ها از جمله شرايع و مميزه هاى هر دين و هر امت به شمار مى رو و يا به عبارت ديگر و روشن تر, اعياد پديده هايى متمايز كننده امتها از همديگر است, و همچنان دانسته شد كه تجليل از مراسم جشن و يا عيد نوروز و مهرگان, ميراث باقيمانده نياكان و اجداد كافران بوده است كه به قرنهايى قبل از اسلام تعلق دارد يعنى كه به دوران جاهليت متعلق مى باشد, درحاليكه رسول الله صلی الله علیه وسلم مسلمانان را از اعمال جاهليت قبل از اسلام و از مشابهت به كفار, اعم از مشركين يهود و نصارى چه در عيد و چه در عير اّن, مطلقاً منع فرموده است.
رسول کریم صلی الله علیه وسلم اعياد و جشنها را در حديث شريف صحيحى يكى از شاخصه هاى بارزى هر قوم, هر گروه و هر اّئين و مذهب معرفى مى كند: «إن لكل قوم عيداً و هذا عيدنا». «هر ملتى جشنى دارد و امروز, روز جشن و عيد ماست». متفق علیه.
پس برادر و خواهر مسلمان! بیائید دین اسلام را با تمام و کمال بپذیریم تا نشود که بخاطر پیروی هوای نفس و شیطان، دنیا و آخرت خود را تباه سازیم و سرمایه ایمان و اسلام را با همچو اعمال باطل و شرک آمیز از دست بدهیم. و زیر حکم این آیت شریفه قرار نگیریم که الله متعال می فرماید: «فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ» النور/ 63 «پس آنانكه با فرمان او (محمد صلی الله علیه وسلم)مخالفت می‌كنند بايد از اين بترسند كه بلايی به آنان برسد يا اينكه عذاب دردناكي دچارشان شود».
قریب الله مطیع