قريب الله مطيع
_15 _December _2013هـ الموافق 15-12-2013م, 09:19 AM
تفسير سوره الشرح
مکي و 8 آيه است.
بسم الله الرحمن الرحيم
أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ آيا سينه ات را برايت نگشوديم ?
وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ و، بار گرانت را از پشتت بر نداشتيم?
الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ باري که بر پشت تو سنگيني مي کرد?
وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ آيا تو را بلند آوازه نساختيم ?
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا پس، از پي دشواري آساني است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا هر آينه از پي دشواري آساني است
فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ چون از کار فارغ شوي، به عبادت کوش
وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ و به پروردگارت مشتاق شو.
خداوند متعال بر پيامبرش منت مي گذارد و مي فرمايد:« أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ» آيا دل و سينه تو را براي مقررات ديني و دعوت به سوي خدا و متصف شدن به فضايل اخلاقي و روي آوردن به آخرت و خوبي ها گشوديم؟! پس دل تو تنگ بود، به گونه اي که پذيراي هيچ خير و خوبي نبود اما اکنون آن را گشوده مي يابي.
« وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ» و آيا گناهت را که بر پشت تو سنگيني مي کرد از دو تو برنگرفتيم؟ همان طور که خداوند متعال مي فرمايد:« لِّيَغفِرَ لَکَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَمَا تأَخَّرَ» تا خداوند گناهان گذشته و آينده ات را بيامرزد. « وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ» و مقام و جايگه تو را بلند گردانديم و نام نيکي از تو برجاي گذارديم که هيچ کسي از جهانيان به آن نرسيده است. پس هرگاه خداوند ذکر شود پيامبر(ص) هم همراه با او ياد مي گردد.
همچنان که در داخل شدن به اسلام و در اذن و اقامه و خطبه ها و امور ديگري که خداوند ياد پيامبرش را در آن ها بلند گردانده است. و او چنان در دل امتش محبت دارد و مورد تعظيم و بزرگداشت است که هيچ کسي بعد از خداوند چنين نيست. خداوند بهترين پاداش را در برابر امت به او بدهد.
« فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ؛ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» اين مژده بزرگي است که هرگاه سخ تي و دشواري در ميان آيد آساني همراه آن خواهد بود، حتي اگر سختي و دشواري در سوراخ سوسماري برود آساني بر آن وارد مي شود و آن را بيرون مي آورد. همان طور که خداوند متعال مي فرمايد:« سَيَجعَلُ اللَّهُ بَعدَ عُسرِ يُسرَا» خداوند بعد از سختي، آساني خواهد آورد. و همان طور که پيامبر (ص) فرمود:« فرج به همراه سختي و اندوه است و آساني با سختي همراه است.»
و معرفه آمدن کلمه ي «عسر» در هر دو آيه بر اين دلالت مي کند که سختي و دشواري يکي است و نکره بودن کلمه «يسر» نشانگر آن است که آساني تکرار خواهد شد. و معرفه بودن کلمه ي «العسر» که الف و لام آن بر استغراق و عموم مي باشد دال بر اين است که سختي و دشواري هرچند شدت يابد در آخر آسان خواهد شد و آساني با آن همراه خواهد بود. سپس پيامبرش را به صورت مخاطب اصلي و مومنان را به تبع او دستور داد تا خدا را سپاس گذارند و وظيفه خود را در برابر عظمت او انجام دهند و فرمود:« فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ» وقتي از کارهايت فراغت يافتي و در دل تو چيزي که آن را دچار مشکل نمايد باقي نماند در دعا و عبادت بکوش.
« وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ» و براي اجابت دعاي خود فقط به پروردگارت روي بياور و از کساني مباش که وقتي کار و بارشان تمام مي شود به بازي و سرگرمي مشغول مي شوند و از پروردگار خود و از ذکر او اعراض مي کنند. و اگر چنين کني آن گاه از زيان کاران خواهي بود. و گفته شده معني آيه چنين است: هرگاه از نماز فارغ شدي و آن را کامل نمودي در دعا بکوش و در خواستن نيازهايت به او روي بياورد. و کسي که چنين گفته بر مشروعيت دعا و ذکر بعد از نمازهاي فرض استدلال کرده است. والله اعلم.
پايان تفسير سوره الشرح
مکي و 8 آيه است.
بسم الله الرحمن الرحيم
أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ آيا سينه ات را برايت نگشوديم ?
وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ و، بار گرانت را از پشتت بر نداشتيم?
الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ باري که بر پشت تو سنگيني مي کرد?
وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ آيا تو را بلند آوازه نساختيم ?
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا پس، از پي دشواري آساني است
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا هر آينه از پي دشواري آساني است
فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ چون از کار فارغ شوي، به عبادت کوش
وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ و به پروردگارت مشتاق شو.
خداوند متعال بر پيامبرش منت مي گذارد و مي فرمايد:« أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ» آيا دل و سينه تو را براي مقررات ديني و دعوت به سوي خدا و متصف شدن به فضايل اخلاقي و روي آوردن به آخرت و خوبي ها گشوديم؟! پس دل تو تنگ بود، به گونه اي که پذيراي هيچ خير و خوبي نبود اما اکنون آن را گشوده مي يابي.
« وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ» و آيا گناهت را که بر پشت تو سنگيني مي کرد از دو تو برنگرفتيم؟ همان طور که خداوند متعال مي فرمايد:« لِّيَغفِرَ لَکَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَمَا تأَخَّرَ» تا خداوند گناهان گذشته و آينده ات را بيامرزد. « وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ» و مقام و جايگه تو را بلند گردانديم و نام نيکي از تو برجاي گذارديم که هيچ کسي از جهانيان به آن نرسيده است. پس هرگاه خداوند ذکر شود پيامبر(ص) هم همراه با او ياد مي گردد.
همچنان که در داخل شدن به اسلام و در اذن و اقامه و خطبه ها و امور ديگري که خداوند ياد پيامبرش را در آن ها بلند گردانده است. و او چنان در دل امتش محبت دارد و مورد تعظيم و بزرگداشت است که هيچ کسي بعد از خداوند چنين نيست. خداوند بهترين پاداش را در برابر امت به او بدهد.
« فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ؛ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» اين مژده بزرگي است که هرگاه سخ تي و دشواري در ميان آيد آساني همراه آن خواهد بود، حتي اگر سختي و دشواري در سوراخ سوسماري برود آساني بر آن وارد مي شود و آن را بيرون مي آورد. همان طور که خداوند متعال مي فرمايد:« سَيَجعَلُ اللَّهُ بَعدَ عُسرِ يُسرَا» خداوند بعد از سختي، آساني خواهد آورد. و همان طور که پيامبر (ص) فرمود:« فرج به همراه سختي و اندوه است و آساني با سختي همراه است.»
و معرفه آمدن کلمه ي «عسر» در هر دو آيه بر اين دلالت مي کند که سختي و دشواري يکي است و نکره بودن کلمه «يسر» نشانگر آن است که آساني تکرار خواهد شد. و معرفه بودن کلمه ي «العسر» که الف و لام آن بر استغراق و عموم مي باشد دال بر اين است که سختي و دشواري هرچند شدت يابد در آخر آسان خواهد شد و آساني با آن همراه خواهد بود. سپس پيامبرش را به صورت مخاطب اصلي و مومنان را به تبع او دستور داد تا خدا را سپاس گذارند و وظيفه خود را در برابر عظمت او انجام دهند و فرمود:« فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ» وقتي از کارهايت فراغت يافتي و در دل تو چيزي که آن را دچار مشکل نمايد باقي نماند در دعا و عبادت بکوش.
« وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ» و براي اجابت دعاي خود فقط به پروردگارت روي بياور و از کساني مباش که وقتي کار و بارشان تمام مي شود به بازي و سرگرمي مشغول مي شوند و از پروردگار خود و از ذکر او اعراض مي کنند. و اگر چنين کني آن گاه از زيان کاران خواهي بود. و گفته شده معني آيه چنين است: هرگاه از نماز فارغ شدي و آن را کامل نمودي در دعا بکوش و در خواستن نيازهايت به او روي بياورد. و کسي که چنين گفته بر مشروعيت دعا و ذکر بعد از نمازهاي فرض استدلال کرده است. والله اعلم.
پايان تفسير سوره الشرح